وقتی مدرسه تعطیل است، بازی معلم کودکان میشود
مریم نقنه
مدرس و مشاور یادگیری تحصیلی کودکان
همیار سلامت روان اجتماعی استان اصفهان
تعطیلی مدارس داریم، تعطیلی کار و ادارات داریم؛ اما تعطیلی علم و دانش، تعطیلی آگاهی و رشد هرگز!
در تاریکی زمان، وقتی جهان پر از آشفتگی و سردرگمی است، مادری که هنوز غذا میپزد، فرزند پرورش میدهد، از خانه و خانواده حمایت میکند، نظافت منزل را انجام میدهد، با کودک خود بازی میکند، خود را مسئول یادگیری دروس کودک خود میداند و در جمع خانواده گفتوگوی صادقانه را میاندازد، در واقع بیسروصدا میگوید: «من تسلیم فروپاشی نمیشوم.»
و این ساده نیست؛ شجاعانه است و بزرگترین عبادت و بزرگترین احترام به بقا و زندگی است.
بعبارت دیگر بالا بردن کفایت اجتماعی و تابآوری در کودکان میتواند بر توانایی درک و فهم، برقراری ارتباط مؤثر، حل مسائل بینفردی، سازگاری با محیطهای اجتماعی، شناخت و همچنین هوش و یادگیری آنان تأثیرات زیادی داشته باشد.
فراموش نکنید کودکان در دنیای کودکانه خود و از طریق بازی میتوانند به تمامی این تواناییها دست پیدا کنند. اهمیت بازی در روح و روان کودک و همچنین در رشد و پرورش هوش و استعداد کودک بسیار قابل بحث است؛ اما اکنون بنا به شرایط فعلی، بازی کودکان محدود به خانه و خانواده شده و مسئولیت مادران عزیز چندین برابر شده است.
فروید قسمت اعظم بازی را فعالیتهایی میداند که به منظور سرپوش گذاشتن بر اعمال واقعی انجام میگیرد. جان دیویی نیز فعالیت و حرکت را رکن اصلی زندگی بشر میداند.
کودک با بازی، تسلط بر خود، کنترل و هماهنگی عصبی ـ ماهیچهای، تفکر، حل مسئله و همکاری را میآموزد، تمرین میکند و درونی میسازد.
بازیهای بومی ایران که ریشه در خلاقیت و نیکاندیشی پیشینیان این مرز و بوم دارد و در بافت مناسب اجتماعی، فرهنگی و دینی ما شکل گرفته است، توانسته با استفاده بهینه از حداقل امکانات و فضا، حداکثر تحریک حسی، عصبی، ادراکی و حرکتی را ایجاد کند و متناسب با توانایی افراد باعث افزایش تواناییهای ادراکی، حرکتی، شناختی و هیجانی آنان شود.
هر یک از این بازیها، بر اساس تحقیقات انجامشده، به نوعی دستگاه عصبی را فعال و درگیر میکنند. به عنوان نمونه، برخی بازیهای بومی با بهکارگیری مناسب دستها، پاها و دیگر اعضای بدن، موقعیتهای مناسبی برای اجرای حرکات درشت فراهم میآورند؛ مانند «آسیا بچرخ» و «هفتسنگ» که باعث تقویت سوختوساز بدن، عضلات، ماهیچهها و دستگاه دهلیزیِ تعادل میشوند.
برخی دیگر از بازیهای بومی غیرجنبشی هستند و با نیاز به فضای اندک، فعالیتهای ارزندهای برای حیطه حرکات ظریف و ارتباطات اجتماعی فراهم میکنند؛ مانند «یک قل دو قل» و «گل یا پوچ».
برخی نیز با سنگ، چوب و ابزارهای ساده و در دسترس، موجب رشد هماهنگی چشم و دست، هماهنگی دو دست و فعال شدن بخشهای مختلفی از قشر حسی و حرکتی مغز میشوند.
با استفاده از بازی میتوانیم به اهداف زیر، که لازمه و مقدمه آموزش کلاسیک تحصیلی است، دست یابیم:
۱. رشد تنآگاهی، جهتیابی و غلبه طرفی
۲. سازگاری تحریکات حسی ـ حرکتی و یکپارچگی حسی ـ حرکتی
۳. رشد و تقویت تعادل و هماهنگی حرکتی
۴. تقویت قدرت ماهیچههای حرکتی
۵. تقویت مهارتهای ادراکی ـ حرکتی پایه و تمییز ادراکی
۶. تقویت مهارتهای شناختی (نگهداری ذهنی، حافظه، تمرکز و توجه)
۷. تقویت مهارتهای گفتاری و اجتماعی
۸. تسهیل یادگیریهای تحصیلی و فرآیند آموزش و افزایش ظرفیت یادگیری
۹. تقویت و رشد انگیزش
۱۰. تقویت اعتماد به نفس
در یک جمعبندی کلی میتوان گفت با توجه به تغییر سبک زندگی و شیوههای فرزندپروری، تحمیل فقر حرکتی و همچنین شرایط بحرانی فعلی، استفاده از بازی میتواند نقش پیشگیرانهای در جلوگیری از بروز اختلالات مختلف یادگیری و رفتاری کودکان در طول دوره آموزشی و تعطیلیهای فعلی داشته باشد و خطر ابتلا به انواع ناتوانیهای یادگیری را کاهش دهد.
ما میتوانیم با ورود به دنیای کودکان، ضمن ایجاد بستر و زمینه برای یادگیری مطالب آموزشی و پرورشی، رشد و انگیزه یادگیری را نیز در آنان تقویت کنیم.
سخن ژان ژاک روسو خود گویای این حقیقت است:
«طبیعت میخواهد کودکان پیش از بزرگسالی کودک باشند. اگر بخواهیم این ترتیب را به هم بزنیم، میوههای زودرس به بار خواهیم آورد که نه خوشطعماند و نه دوام دارند.»
مدرس و مشاور یادگیری تحصیلی کودکان
همیار سلامت روان اجتماعی استان اصفهان
تعطیلی مدارس داریم، تعطیلی کار و ادارات داریم؛ اما تعطیلی علم و دانش، تعطیلی آگاهی و رشد هرگز!
در تاریکی زمان، وقتی جهان پر از آشفتگی و سردرگمی است، مادری که هنوز غذا میپزد، فرزند پرورش میدهد، از خانه و خانواده حمایت میکند، نظافت منزل را انجام میدهد، با کودک خود بازی میکند، خود را مسئول یادگیری دروس کودک خود میداند و در جمع خانواده گفتوگوی صادقانه را میاندازد، در واقع بیسروصدا میگوید: «من تسلیم فروپاشی نمیشوم.»
و این ساده نیست؛ شجاعانه است و بزرگترین عبادت و بزرگترین احترام به بقا و زندگی است.
بعبارت دیگر بالا بردن کفایت اجتماعی و تابآوری در کودکان میتواند بر توانایی درک و فهم، برقراری ارتباط مؤثر، حل مسائل بینفردی، سازگاری با محیطهای اجتماعی، شناخت و همچنین هوش و یادگیری آنان تأثیرات زیادی داشته باشد.
فراموش نکنید کودکان در دنیای کودکانه خود و از طریق بازی میتوانند به تمامی این تواناییها دست پیدا کنند. اهمیت بازی در روح و روان کودک و همچنین در رشد و پرورش هوش و استعداد کودک بسیار قابل بحث است؛ اما اکنون بنا به شرایط فعلی، بازی کودکان محدود به خانه و خانواده شده و مسئولیت مادران عزیز چندین برابر شده است.
فروید قسمت اعظم بازی را فعالیتهایی میداند که به منظور سرپوش گذاشتن بر اعمال واقعی انجام میگیرد. جان دیویی نیز فعالیت و حرکت را رکن اصلی زندگی بشر میداند.
کودک با بازی، تسلط بر خود، کنترل و هماهنگی عصبی ـ ماهیچهای، تفکر، حل مسئله و همکاری را میآموزد، تمرین میکند و درونی میسازد.
بازیهای بومی ایران که ریشه در خلاقیت و نیکاندیشی پیشینیان این مرز و بوم دارد و در بافت مناسب اجتماعی، فرهنگی و دینی ما شکل گرفته است، توانسته با استفاده بهینه از حداقل امکانات و فضا، حداکثر تحریک حسی، عصبی، ادراکی و حرکتی را ایجاد کند و متناسب با توانایی افراد باعث افزایش تواناییهای ادراکی، حرکتی، شناختی و هیجانی آنان شود.
هر یک از این بازیها، بر اساس تحقیقات انجامشده، به نوعی دستگاه عصبی را فعال و درگیر میکنند. به عنوان نمونه، برخی بازیهای بومی با بهکارگیری مناسب دستها، پاها و دیگر اعضای بدن، موقعیتهای مناسبی برای اجرای حرکات درشت فراهم میآورند؛ مانند «آسیا بچرخ» و «هفتسنگ» که باعث تقویت سوختوساز بدن، عضلات، ماهیچهها و دستگاه دهلیزیِ تعادل میشوند.
برخی دیگر از بازیهای بومی غیرجنبشی هستند و با نیاز به فضای اندک، فعالیتهای ارزندهای برای حیطه حرکات ظریف و ارتباطات اجتماعی فراهم میکنند؛ مانند «یک قل دو قل» و «گل یا پوچ».
برخی نیز با سنگ، چوب و ابزارهای ساده و در دسترس، موجب رشد هماهنگی چشم و دست، هماهنگی دو دست و فعال شدن بخشهای مختلفی از قشر حسی و حرکتی مغز میشوند.
با استفاده از بازی میتوانیم به اهداف زیر، که لازمه و مقدمه آموزش کلاسیک تحصیلی است، دست یابیم:
۱. رشد تنآگاهی، جهتیابی و غلبه طرفی
۲. سازگاری تحریکات حسی ـ حرکتی و یکپارچگی حسی ـ حرکتی
۳. رشد و تقویت تعادل و هماهنگی حرکتی
۴. تقویت قدرت ماهیچههای حرکتی
۵. تقویت مهارتهای ادراکی ـ حرکتی پایه و تمییز ادراکی
۶. تقویت مهارتهای شناختی (نگهداری ذهنی، حافظه، تمرکز و توجه)
۷. تقویت مهارتهای گفتاری و اجتماعی
۸. تسهیل یادگیریهای تحصیلی و فرآیند آموزش و افزایش ظرفیت یادگیری
۹. تقویت و رشد انگیزش
۱۰. تقویت اعتماد به نفس
در یک جمعبندی کلی میتوان گفت با توجه به تغییر سبک زندگی و شیوههای فرزندپروری، تحمیل فقر حرکتی و همچنین شرایط بحرانی فعلی، استفاده از بازی میتواند نقش پیشگیرانهای در جلوگیری از بروز اختلالات مختلف یادگیری و رفتاری کودکان در طول دوره آموزشی و تعطیلیهای فعلی داشته باشد و خطر ابتلا به انواع ناتوانیهای یادگیری را کاهش دهد.
ما میتوانیم با ورود به دنیای کودکان، ضمن ایجاد بستر و زمینه برای یادگیری مطالب آموزشی و پرورشی، رشد و انگیزه یادگیری را نیز در آنان تقویت کنیم.
سخن ژان ژاک روسو خود گویای این حقیقت است:
«طبیعت میخواهد کودکان پیش از بزرگسالی کودک باشند. اگر بخواهیم این ترتیب را به هم بزنیم، میوههای زودرس به بار خواهیم آورد که نه خوشطعماند و نه دوام دارند.»
۳۷ بازدید
۸ امتیاز
۰ نظر
نظرات کاربران
هنوز هیچ نظری ثبت نشده است !
نظر شما چیست ؟!
شما نیز می توانید نظر خود را راجب این مقاله در زیر بنویسید !
نام کامل شما * :
نام کامل خود را وارد کنید !
آدرس ایمیل شما :
آدرس ایمیل خود را وارد کنید !
متن نظر شما :
نظر خود را به فارسی در بالا بنویسید !
کد امنیتی :
کد امنیتی روبرو را وارد نمایید !
