رابطه جنسی در سالمندی؛ گزارش یک پژوهش درباره اهمیت صمیمیت در روابط عاشقانه

پژوهشی جدید که در Journal of Sex Research منتشر شده و در ۸ مارس ۲۰۲۶ توسط Neuroscience News گزارش شده است، نگاه رایج درباره کاهش علاقه سالمندان به رابطه عاشقانه و جنسی را به چالش می‌کشد.
این مطالعه نشان می‌دهد که برای بسیاری از افراد مجرد در سنین بالاتر، صمیمیت جنسی همچنان بخش مهمی از شکل‌گیری یک رابطه عاطفی است. (Neuroscience News)

پژوهشگران دانشگاه نیوهمپشایر در این مطالعه تلاش کردند تجربه و نگرش افراد مجرد سالمند را در بازار آشنایی و رابطه بهتر بشناسند. جامعه پژوهش شامل ۱۰۰ فرد مجرد، شامل ۵۰ زن و ۵۰ مرد، در فاصله سنی ۶۰ تا ۸۳ سال بود. همه شرکت‌کنندگان از کاربران فعال پلتفرم‌های آشنایی اینترنتی بودند. پژوهشگران از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته استفاده کردند تا درباره خواسته‌ها، انتظارات و نگرش آنان نسبت به رابطه عاطفی و جنسی اطلاعات عمیق‌تری به دست آورند. 

نتیجه اصلی پژوهش بسیار قابل توجه بود. ۹۷ درصد شرکت‌کنندگان رابطه جنسی را بخش مهمی از یک رابطه عاشقانه می‌دانستند و ۷۲ درصد اعلام کردند که اگر رابطه‌ای فاقد صمیمیت جنسی باشد، احتمالاً علاقه‌ای به دنبال کردن آن رابطه نخواهند داشت. این یافته نشان می‌دهد که افزایش سن الزاماً به معنای کنار گذاشتن میل به عشق، صمیمیت و ارتباط جنسی نیست.

دکتر منیر بیگلربیگی روانشناس وسکس تراپ در آمده تاکید میکندنکته قابل توجه تفاوت میان «همراهی» و «رابطه عاشقانه» است. بسیاری از شرکت‌کنندگان رابطه‌ای را که فاقد صمیمیت جنسی باشد، بیشتر شبیه دوستی یا همراهی می‌دانستند تا یک رابطه عاشقانه. از نگاه آنان، صمیمیت جسمانی بخشی از معنای رابطه عاشقانه بود و صرف داشتن یک همراه برای فعالیت‌های اجتماعی یا گذراندن اوقات فراغت، نیازهای عاطفی و رابطه‌ای آنان را به طور کامل برآورده نمی‌کرد. 

یافته دیگر پژوهش به سازگاری با تغییرات جسمی دوران سالمندی مربوط می‌شود. شرکت‌کنندگان نشان دادند که افزایش سن و تغییرات جسمانی لزوماً به معنای پایان زندگی جنسی نیست. آنان درباره استفاده از حمایت‌های پزشکی، تغییر شیوه‌های صمیمیت و تعدیل انتظارات مربوط به دفعات یا شدت رابطه انعطاف‌پذیری نشان دادند. بنابراین، مفهوم صمیمیت جنسی در سالمندی می‌تواند با شرایط جسمی فرد تغییر کند، بدون آنکه اصل نیاز به ارتباط عاطفی و جسمانی از میان برود.

پژوهش همچنین به تغییر شرایط اجتماعی سالمندان در سال‌های اخیر توجه دارد. افزایش طول عمر باعث شده است دوره زندگی پس از طلاق یا فوت همسر برای بسیاری از افراد طولانی‌تر شود. فردی که در ۶۰ سالگی مجرد می‌شود ممکن است چندین دهه زندگی مستقل پیش رو داشته باشد. در چنین شرایطی، نیاز به ایجاد روابط عاطفی جدید، عشق، همراهی و صمیمیت اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

این پژوهش یک پیام مهم برای سلامت عمومی نیز دارد. پژوهشگران معتقدند افزایش توجه سالمندان به روابط عاطفی و جنسی باید با گفت‌وگوی علمی و حرفه‌ای درباره سلامت جنسی همراه شود. سالمندان نیز مانند سایر گروه‌های سنی ممکن است به اطلاعات، خدمات و مشاوره مناسب درباره سلامت جنسی نیاز داشته باشند، در حالی که این موضوع گاهی در نظام سلامت کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد. پژوهشگران همچنین بر ضرورت توجه بیشتر به عفونت‌های منتقله از راه جنسی در جمعیت سالمند تأکید کرده‌اند.

البته باید در تفسیر نتایج احتیاط کرد. این مطالعه روی ۱۰۰ فرد مجرد و فعال در سایت‌های آشنایی انجام شده است و بنابراین نمی‌توان نتایج آن را به همه افراد سالمند تعمیم داد. همچنین پژوهش از نوع کیفی و مبتنی بر مصاحبه بوده است؛ بنابراین ارقام ۹۷ و ۷۲ درصد، توصیف‌کننده همین نمونه پژوهشی هستند و به معنای آن نیستند که همین نسبت در کل جمعیت سالمندان جهان وجود دارد. این نکته برای گزارش رسانه‌ای دقیق اهمیت زیادی دارد.

در مجموع، این پژوهش تصویر متفاوتی از سالمندی ارائه می‌کند. سالمندی الزاماً دوره پایان عشق، میل جنسی یا صمیمیت نیست. افراد می‌توانند با افزایش سن همچنان خواهان رابطه عاشقانه باشند و برای حفظ صمیمیت، خود را با تغییرات جسمی و شرایط جدید زندگی سازگار کنند. از این منظر، رابطه زناشویی و صمیمیت را می‌توان بخشی از کیفیت زندگی در سراسر چرخه عمر دانست؛ موضوعی که توجه هم‌زمان علوم روان‌شناسی، سلامت، جامعه‌شناسی و مطالعات سالمندی را می‌طلبد.