رسانه مددکاری اجتماعی چیست و چه ویژگی‌هایی باید داشته باشد؟
رسانه مددکاری اجتماعی رسانه‌ای تخصصی و مسئولیت‌پذیر است که با رویکردی انسانی و اخلاق‌مدار به آگاهی‌بخشی، توانمندسازی و بازنمایی مسائل اجتماعی می‌پردازد.

در جهان امروز، رسانه به یکی از مهم‌ترین کنشگران اجتماعی تبدیل شده است؛ کنشگری که می‌تواند آگاهی بسازد، افکار عمومی را جهت دهد، حساسیت اجتماعی ایجاد کند و حتی مسیر سیاست‌گذاری‌های اجتماعی را تحت تأثیر قرار دهد. در این میان، رسانه‌هایی که در حوزه مددکاری اجتماعی فعالیت می‌کنند، نقشی دوچندان حساس و مسئولانه بر عهده دارند. چرا که مددکاری اجتماعی مستقیماً با انسان، رنج‌های اجتماعی، نابرابری‌ها، آسیب‌ها، کرامت انسانی و عدالت اجتماعی سر و کار دارد. از این رو، این پرسش اساسی مطرح می‌شود که رسانه مددکاری اجتماعی چیست و چه ویژگی‌هایی باید داشته باشد تا بتواند به‌درستی در خدمت جامعه، گروه‌های آسیب‌پذیر و توسعه اجتماعی قرار گیرد؟

رسانه مددکاری اجتماعی  را می‌توان رسانه‌ای دانست که مأموریت اصلی آن بازنمایی آگاهانه، مسئولانه و اخلاق‌مدار مسائل اجتماعی، آسیب‌ها، نابرابری‌ها، خدمات اجتماعی و تلاش‌های حرفه‌ای مددکاران اجتماعی است. چنین رسانه‌ای  با رویکردی تحلیلی، انتقادی و توانمندساز، می‌کوشد به فهم عمیق‌تر مسائل اجتماعی و ارتقای سرمایه اجتماعی کمک کند.
رسانه مددکاری اجتماعی یا Social Work Media  پلی است میان دانش تخصصی مددکاری، تجربه زیسته گروه‌های هدف و افکار عمومی جامعه.

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های رسانه مددکاری اجتماعی، تعهد به اخلاق حرفه‌ای است.
اخلاق در این نوع رسانه، مفهومی فراتر از رعایت اصول رایج روزنامه‌نگاری است. رسانه‌ای که در حوزه مددکاری اجتماعی فعالیت می‌کند، موظف است کرامت انسانی افراد، به‌ویژه گروه‌های آسیب‌پذیر، را در تمامی سطوح تولید محتوا رعایت کند. بازنمایی فقر، اعتیاد، خشونت، کودکان کار، زنان سرپرست خانوار، افراد دارای معلولیت یا سالمندان، نباید به‌گونه‌ای باشد که به برچسب‌زنی، تحقیر، ترحم‌طلبی یا بازتولید کلیشه‌های منفی منجر شود. رسانه مددکاری اجتماعی باید به‌جای نمایش رنج برای جلب توجه، بر روایت‌های انسانی، ساختاری و راه‌حل‌محور تمرکز کند.

ویژگی اساسی دیگر این رسانه، برخورداری از رویکرد علمی و تخصصی است.
مددکاری اجتماعی یک حرفه و دانش میان‌رشته‌ای است که بر مبانی علمی، نظریه‌های اجتماعی، سیاست‌های رفاهی و مداخلات حرفه‌ای استوار است.
رسانه‌ای که خود را رسانه مددکاری اجتماعی می‌نامد، نمی‌تواند به روایت‌های سطحی، احساسی یا غیرمستند بسنده کند. استفاده از منابع معتبر، گفت‌وگو با متخصصان، مددکاران اجتماعی، پژوهشگران و فعالان حوزه رفاه اجتماعی، از الزامات چنین رسانه‌ای است. این رویکرد تخصصی، به افزایش اعتماد مخاطبان و اعتبار رسانه کمک می‌کند و آن را به مرجعی قابل اتکا در حوزه مسائل اجتماعی تبدیل می‌سازد.

رسانه مددکاری اجتماعی همچنین باید نقش آگاهی‌بخش و آموزشی داشته باشد.
بسیاری از مسائل و آسیب‌های اجتماعی، ریشه در ناآگاهی عمومی، باورهای نادرست و فقدان آموزش‌های اجتماعی دارند.
رسانه می‌تواند با تولید محتوای آموزشی، ساده‌سازی مفاهیم تخصصی مددکاری اجتماعی و تبیین حقوق اجتماعی شهروندان، به ارتقای سواد اجتماعی جامعه کمک کند. آموزش در این رسانه، نه به‌معنای نصیحت یا دستورالعمل‌های سطحی، بلکه به‌معنای ایجاد فهم، حساسیت و مسئولیت‌پذیری اجتماعی است.

از دیگر ویژگی‌های مهم رسانه مددکاری اجتماعی، رویکرد مسئله‌محور و ساختاری است.
این رسانه نباید صرفاً به توصیف نشانه‌ها و پیامدهای آسیب‌های اجتماعی بپردازد، بلکه لازم است به ریشه‌ها، زمینه‌ها و ساختارهای تولیدکننده این آسیب‌ها توجه کند.
فقر، بیکاری، حاشیه‌نشینی، اعتیاد یا خشونت، پدیده‌هایی فردی نیستند، بلکه در بستر ساختارهای اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی شکل می‌گیرند. رسانه مددکاری اجتماعی با نگاه ساختاری، می‌تواند از فردمحوری افراطی فاصله بگیرد و به تحلیل‌های عمیق‌تر و مسئولانه‌تر دست یابد.

رسانه مددکاری اجتماعی باید صدای گروه‌های بی‌صدا باشد.
یکی از کارکردهای اساسی این رسانه، فراهم کردن تریبونی برای افرادی است که معمولاً در رسانه‌های جریان اصلی دیده یا شنیده نمی‌شوند.
این صدا دادن، به‌معنای سخن گفتن از جانب آن‌ها نیست، بلکه ایجاد فضایی برای شنیده شدن روایت‌های اصیل، تجربه‌های زیسته و مطالبات واقعی آن‌هاست. چنین رویکردی، همسو با اصل مشارکت اجتماعی در مددکاری اجتماعی است و می‌تواند به توانمندسازی فردی و جمعی گروه‌های هدف کمک کند.

مسئولیت‌پذیری اجتماعی، ویژگی محوری دیگری است که رسانه مددکاری اجتماعی باید از آن برخوردار باشد.
این رسانه نمی‌تواند نسبت به پیامدهای محتوای خود بی‌تفاوت باشد. هر خبر، گزارش یا تحلیل در حوزه اجتماعی، می‌تواند بر نگرش‌ها، رفتارها و حتی سیاست‌ها اثر بگذارد. بنابراین، رسانه مددکاری اجتماعی باید پیش از انتشار هر محتوا، پیامدهای اجتماعی، فرهنگی و روانی آن را در نظر بگیرد. این مسئولیت‌پذیری، رسانه را از هیجان‌سازی، سیاه‌نمایی افراطی یا بهره‌برداری ابزاری از رنج انسان‌ها دور می‌کند.

در عصر دیجیتال، رسانه مددکاری اجتماعی باید از ظرفیت‌های نوین رسانه‌ای به‌درستی بهره ببرد.
استفاده از فضای مجازی، شبکه‌های اجتماعی، پادکست‌ها، ویدئوهای آموزشی و روایت‌های چندرسانه‌ای، می‌تواند دامنه اثرگذاری این رسانه را گسترش دهد. با این حال، استفاده از این ابزارها باید آگاهانه و هدفمند باشد. سرعت انتشار در فضای دیجیتال، نباید جایگزین دقت، صحت و عمق تحلیل شود. رسانه مددکاری اجتماعی باید میان جذابیت رسانه‌ای و مسئولیت حرفه‌ای تعادل برقرار کند.

یکی دیگر از ویژگی‌های اساسی رسانه مددکاری اجتماعی، استقلال حرفه‌ای و فکری است.
این رسانه باید بتواند بدون وابستگی‌های مخرب سیاسی، اقتصادی یا سازمانی، به تحلیل و نقد منصفانه سیاست‌ها، برنامه‌ها و عملکرد نهادهای اجتماعی بپردازد. استقلال رسانه‌ای، شرط لازم برای ایفای نقش نظارتی و مطالبه‌گری اجتماعی است. رسانه مددکاری اجتماعی می‌تواند با نقد سازنده و ارائه پیشنهادهای کارشناسی، به بهبود نظام رفاه اجتماعی و خدمات اجتماعی کمک کند.

رسانه مددکاری اجتماعی همچنین باید به تقویت تاب‌آوری اجتماعی توجه داشته باشد. تاب‌آوری یا resiliency به‌معنای توان جامعه برای مواجهه، سازگاری و بازیابی در برابر بحران‌ها و چالش‌های اجتماعی است.
رسانه می‌تواند با برجسته‌سازی تجربه‌های موفق، الگوهای بومی حل مسئله، همبستگی اجتماعی و کنش‌های جمعی مثبت، به افزایش امید اجتماعی و تاب‌آوری کمک کند
. این رویکرد، رسانه را از تمرکز صرف بر بحران‌ها و آسیب‌ها به سمت روایت‌های متوازن و سازنده سوق می‌دهد.

نکته مهم دیگر، پیوند رسانه مددکاری اجتماعی با سیاست‌گذاری اجتماعی است.
این رسانه می‌تواند نقش واسط میان میدان عمل مددکاری اجتماعی و عرصه تصمیم‌گیری‌های کلان را ایفا کند.
بازتاب مسائل میدانی، چالش‌های مددکاران اجتماعی، خلأهای قانونی و نیازهای واقعی جامعه، می‌تواند به سیاست‌گذاران در اتخاذ تصمیم‌های آگاهانه‌تر یاری رساند. در این معنا، رسانه مددکاری اجتماعی بخشی از فرآیند حکمرانی اجتماعی محسوب می‌شود.

در نهایت و خاتمه سخن اینکه ، رسانه مددکاری اجتماعی باید به توسعه گفتمان عدالت اجتماعی متعهد باشد.
عدالت اجتماعی، یکی از ارزش‌های بنیادین مددکاری اجتماعی است و رسانه‌ای که در این حوزه فعالیت می‌کند، نمی‌تواند نسبت به نابرابری‌ها، تبعیض‌ها و بی‌عدالتی‌های ساختاری بی‌تفاوت بماند.
این تعهد، به‌معنای موضع‌گیری شعاری نیست، بلکه به‌معنای تحلیل منصفانه، مستند و مسئولانه مسائل و دفاع از حقوق انسانی همه شهروندان است.

در جمع‌بندی می‌توان گفت، رسانه مددکاری اجتماعی رسانه‌ای است که در تقاطع دانش، اخلاق، مسئولیت اجتماعی و کنشگری حرفه‌ای قرار دارد.
چنین رسانه‌ای با برخورداری از رویکردی انسانی، علمی و ساختاری، می‌تواند نقش مؤثری در آگاهی‌بخشی، توانمندسازی، مطالبه‌گری و تقویت سرمایه اجتماعی ایفا کند.
در شرایطی که جوامع با پیچیدگی روزافزون مسائل اجتماعی مواجه‌اند، وجود رسانه‌های تخصصی و مسئول در حوزه مددکاری اجتماعی، نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی انکارناپذیر است.
پایان کلام اینکه اولین رسانه مددکاری اجتماعی ایران در سال ۱۳۸۶ به ابتکار  سرکار خانم مینا آروانه با هدف ارتقای آگاهی اجتماعی و توسعه گفتمان حرفه‌ای مددکاری اجتماعی تاسیس شده است .