پایگاه جمعیت همیاران
سلامت روان اجتماعی ایران
خانه تاب‌آوری از فرد تا فرهنگ را منتشر کرد
خانه تاب‌آوری از فرد تا فرهنگ را منتشر کرد

کتاب «تاب‌آوری؛ از فرد تا فرهنگ» به قلم دکتر محمدرضا مقدسی، معاونت علمی پژوهشی جمعیت همیاران سلامت روان ایران، توسط «خانه تاب‌آوری» و در چارچوب «مأموریت ملی تاب‌آوری فرهنگی هویت‌محور» منتشر شد. این اثر تازه، گامی مهم در تداوم مسیر علمی و فرهنگی‌ای است که سال‌هاست با محوریت خانه تاب‌آوری در ایران دنبال می‌شود؛ مسیری که از آموزش و ترجمه آغاز شد و امروز به تولید دانش بومی، هویت‌محور و متناسب با نیازهای جامعه ایرانی رسیده است.

این کتاب در ۱۰ فصل و ۹۸ صفحه، به بررسی پیوند میان تاب‌آوری فردی، خانوادگی و فرهنگی می‌پردازد و نشان می‌دهد که تاب‌آوری، پدیده‌ای زنده، پویا و درهم‌تنیده با فرهنگ، خانواده، تاریخ و تجربه جمعی یک ملت است. در این نگاه، انسان تاب‌آور در خلأ رشد نمی‌کند، بر این اساس انسان تاب‌آور در بستر خانواده، مدرسه، محله، جامعه و میراث فرهنگی خود شکل می‌گیرد. از همین رو، «تاب‌آوری؛ از فرد تا فرهنگ» روایتی از مسیر رشد انسان ایرانی در پیوند با فرهنگ و هویت است.

تاب‌آوری؛ مفهومی فراتر از مقاومت فردی

در سال‌های گذشته، تاب‌آوری در بسیاری از منابع به عنوان توانایی فرد برای عبور از بحران‌ها، مدیریت فشار روانی و بازگشت به تعادل معرفی شده است. این تعریف، هرچند درست و کاربردی است، اما برای جامعه‌ای مانند ایران کافی نیست. جامعه ایرانی با پیشینه‌ای عمیق، تنوع قومی و فرهنگی، حافظه تاریخی غنی و تجربه‌های متعدد از فراز و فرودهای اجتماعی، نیازمند نگاهی گسترده‌تر به تاب‌آوری است؛ نگاهی که فرد را در نسبت با خانواده، اجتماع و فرهنگ ببیند.

از همین‌جا اهمیت دانش بومی تاب‌آوری آشکار می‌شود. دانش بومی، دانشی است که از دل تجربه زیسته، تاریخ، زبان، ارزش‌ها، آیین‌ها و الگوهای فرهنگی یک جامعه برمی‌خیزد. در چنین چارچوبی، تاب‌آوری به بخشی از زیست‌جهان ایرانی تبدیل می‌شود. کتاب «تاب‌آوری؛ از فرد تا فرهنگ» دقیقاً در همین نقطه معنا پیدا می‌کند؛ جایی که تاب‌آوری از سطح فردی فراتر می‌رود و به فرهنگ و هویت ملی پیوند می‌خورد.

نقش خانه تاب‌آوری در شکل‌گیری گفتمان بومی

خانه تاب‌آوری در ایران یکی از مهم‌ترین نهادهایی است که در سال‌های اخیر برای توسعه و ترویج این مفهوم نقش‌آفرینی کرده است. این مجموعه با هدایت دکتر محمدرضا مقدسی، ابتدا با آموزش و بر پایی نهضت ترجمه آغاز به کار کرد و بهترین کتاب‌های تاب‌آوری جهان را برای مخاطب فارسی‌زبان فراهم ساخت. این اقدام، زمینه آشنایی جامعه علمی و آموزشی ایران با ادبیات جهانی تاب‌آوری را فراهم کرد و به رشد گفتمان علمی در این حوزه کمک شایانی رساند.

اما اهمیت خانه تاب‌آوری فقط در ترجمه آثار جهانی خلاصه نمی‌شود. نقطه برجسته و متمایز خانه تاب‌آوری ، حرکت از ترجمه به سمت تولید دانش بومی بوده است. در واقع، خانه تاب‌آوری توانسته پلی میان تجربه جهانی و نیازهای محلی برقرار کند. این گذار بسیار مهم است، زیرا هر جامعه‌ای برای مواجهه با مسائل خاص خود، نیازمند چارچوب‌های تحلیلی متناسب با فرهنگ و تاریخ خویش است. خانه تاب‌آوری با درک این ضرورت، مسیر تازه‌ای را گشود که در آن، مفاهیم علمی با زبان و هویت ایرانی بازخوانی می‌شوند.

انتشار کتاب «تاب‌آوری؛ از فرد تا فرهنگ» در همین راستا قابل ارزیابی است. این کتاب نشان می‌دهد که خانه تاب‌آوری هم در آموزش و ترجمه پیشگام بوده و هم امروز در تولید منابع علمی بومی نیز نقش مرجع دارد. چنین جایگاهی در فضای علمی و فرهنگی کشور، ارزشمند و اثرگذار است؛ زیرا به شکل‌گیری نسل تازه‌ای از پژوهشگران، مربیان و کنشگران تاب‌آوری کمک می‌کند که با زبان، فرهنگ و مسائل بومی ایران آشنا هستند.

مأموریت ملی تاب‌آوری فرهنگی هویت‌محور

یکی از مهم‌ترین مفاهیمی که در سال‌های اخیر در کنار نام خانه تاب‌آوری برجسته شده، «مأموریت ملی تاب‌آوری فرهنگی هویت‌محور» است. این مأموریت، بر این اصل استوار است که تاب‌آوری در ایران باید بر پایه هویت فرهنگی، میراث تمدنی و ظرفیت‌های بومی بازتعریف شود. در واقع، تاب‌آوری وقتی پایدار و اثرگذار خواهد بود که با ریشه‌های فرهنگی مردم پیوند بخورد.

هویت‌محور بودن این مأموریت به این معناست که انسان ایرانی در فرآیند تاب‌آور شدن، از سرمایه‌های فرهنگی خود جدا نمی‌شود.
زبان فارسی، ادبیات کهن، آیین‌های جمعی، سنت‌های خانوادگی، اخلاق اجتماعی، تجربه‌های تاریخی و حافظه تمدنی، همگی منابعی هستند که می‌توانند در تقویت تاب‌آوری نقش داشته باشند. کتاب «تاب‌آوری؛ از فرد تا فرهنگ» دقیقاً بر چنین پیوندی تأکید دارد و نشان می‌دهد که تاب‌آوری یک سازه فرهنگی است، نه صرفاً یک تکنیک روان‌شناختی.


در این چارچوب، خانه تاب‌آوری به عنوان نهاد همراه و پشتیبان این مأموریت، نقش مهمی در تولید، ترویج و آموزش ایفا کرده است. این همراهی، تنها در سطح انتشار کتاب یا برگزاری دوره‌های آموزشی نیست، بلکه در سطح نظریه‌پردازی، تبیین مفاهیم و بازتعریف ادبیات تاب‌آوری بر اساس واقعیت‌های فرهنگی ایران نیز دیده می‌شود. چنین رویکردی، تاب‌آوری را از یک مفهوم عمومی و بین‌المللی به یک سرمایه فرهنگی ملی تبدیل می‌کند.

از بیستون تا بیهق؛ روایت ایرانی تاب‌آوری

یکی از زیباترین بخش‌های این کتاب، روایت نمادین تاب‌آوری از «بیستون تا بیهق» است. بیستون، در این روایت، نماد ماندگاری، نقش و نگار، ثبت و پایداری است؛ جایی که تاریخ، سنگ، کلام و هویت به هم می‌رسند. بیهق نیز نماد فرهنگ، ریشه و استمرار ایرانی بودن است. انتخاب این دو نماد، نشان می‌دهد که نویسنده تلاش کرده تاب‌آوری را در جغرافیای معنا و حافظه ایرانی بازخوانی کند.

این رویکرد برای دانش بومی بسیار مهم است. وقتی مفاهیم علمی با نمادها، روایت‌ها و نشانه‌های فرهنگی بومی همراه می‌شوند، درک و پذیرش آن‌ها در جامعه آسان‌تر می‌شود. مردم یک جامعه، مفاهیم را زمانی بهتر می‌پذیرند که آن مفاهیم با زبان تجربه زیسته و حافظه فرهنگی خودشان بیان شده باشد. از این منظر، «تاب‌آوری؛ از فرد تا فرهنگ» نه‌تنها اثری علمی، بلکه متنی فرهنگی و هویتی است که می‌تواند میان دانشگاه، جامعه و فرهنگ پلی مؤثر ایجاد کند.

 اهمیت تولید منابع بومی در آموزش تاب‌آوری

آموزش تاب‌آوری در ایران طی سال‌های اخیر تا حد زیادی تحت تأثیر کتاب‌ها و منابعی بوده که توسط خانه تاب‌آوری ترجمه و منتشر شده‌اند. این آثار، پایه‌ای مهم برای آشنایی مربیان، روان‌شناسان، مشاوران، معلمان و دانشجویان با مفاهیم جهانی تاب‌آوری فراهم کرده‌اند. با این حال، مرحله مهم‌تر آن است که آموزش تاب‌آوری به مرحله بومی‌سازی برسد.

بومی‌سازی یعنی مفاهیم علمی بر اساس فرهنگ، نیازها، زبان و بافت اجتماعی جامعه بازنویسی شوند. این کار، دانش را از سطح انتقال صرف به سطح تولید و بازآفرینی می‌برد. کتاب «تاب‌آوری؛ از فرد تا فرهنگ» نمونه‌ای روشن از این فرایند است. این اثر می‌تواند به عنوان منبعی مناسب برای آموزش در دانشگاه‌ها، مراکز مشاوره، مدارس، دوره‌های تربیت مربی و برنامه‌های فرهنگی مورد استفاده قرار گیرد. زیرا محتوای آن، هم علمی است و هم بافت ایرانی دارد.

در حوزه آموزش، وجود منابع بومی یک ضرورت راهبردی است.
اگر آموزش تاب‌آوری با مفاهیم انتزاعی و بیگانه از زیست روزمره مردم همراه باشد، اثرگذاری آن کاهش می‌یابد. اما وقتی کتابی مانند «تاب‌آوری؛ از فرد تا فرهنگ» تاب‌آوری را در پیوند با خانواده، جامعه، هویت و فرهنگ ایرانی توضیح می‌دهد، آموزش از سطح نظری به سطح کاربردی و اثربخش منتقل می‌شود.


جایگاه دکتر محمدرضا مقدسی در توسعه این حوزه

دکتر محمدرضا مقدسی، مدیر و مؤسس خانه تاب‌آوری، چهره‌ اثرگذار در توسعه ادبیات تاب‌آوری در ایران است. او از سال ۱۳۹۴ به‌طور حرفه‌ای در حوزه‌های آموزشی، پژوهشی و ترویجی این رشته فعالیت داشته و تاکنون بیش از 40 عنوان کتاب تخصصی را ترجمه یا تألیف کرده است. آثار او طیفی گسترده از موضوعات مرتبط با تاب‌آوری را پوشش می‌دهند؛ از تاب‌آوری کودکان و نوجوانان تا تاب‌آوری در مدارس، کوچینگ، فرزندپروری و سرسختی روانی.

اهمیت کارنامه دکتر محمدرضا مقدسی در این است که او تاب‌آوری را به یک گفت‌وگوی عمومی و تخصصی در ایران تبدیل کرده است.
بسیاری از مفاهیم این حوزه از طریق تلاش‌های او و همکارانش وارد فضای آموزشی و دانشگاهی شده‌اند. اکنون نیز با انتشار «تاب‌آوری؛ از فرد تا فرهنگ»، این مسیر وارد مرحله تازه‌ای شده است: مرحله‌ای که در آن، تاب‌آوری نه‌تنها آموزش داده می‌شود، بلکه از دل فرهنگ ایرانی بازخوانی می‌شود.


جمع‌بندی نهایی و سخن پایانی

انتشار کتاب «تاب‌آوری؛ از فرد تا فرهنگ» توسط خانه تاب‌آوری، رخدادی مهم در مسیر توسعه دانش بومی تاب‌آوری در ایران است. این کتاب نشان می‌دهد که تاب‌آوری، پدیده‌ای چندلایه و فرهنگی است که از فرد آغاز می‌شود و در خانواده، جامعه و فرهنگ به کمال می‌رسد. در این میان، خانه تاب‌آوری نقشی اساسی در همراهی با مأموریت ملی تاب‌آوری فرهنگی هویت‌محور داشته و با حرکت از نهضت ترجمه به سمت تولید دانش بومی، جایگاه ویژه‌ای در این عرصه به دست آورده است.

در شرایطی که جوامع امروز با انواع بحران‌های روانی، اجتماعی و فرهنگی روبه‌رو هستند، وجود منابعی که تاب‌آوری را بر اساس هویت و فرهنگ ایرانی توضیح دهند، ضرورتی انکارناپذیر است. کتاب «تاب‌آوری؛ از فرد تا فرهنگ» پاسخی ارزشمند به این نیاز است؛ پاسخی که می‌تواند در دانشگاه‌ها، مدارس، مراکز فرهنگی و میان خانواده‌ها مورد استفاده قرار گیرد و به تقویت سرمایه روانی و فرهنگی جامعه کمک کند.

خانه تاب‌آوری با این اثر نشان داد که مسیر تاب‌آوری در ایران، از ترجمه آغاز شد اما امروز به مرحله‌ای رسیده است که می‌توان از دانش بومی، هویت‌محور و تمدنی سخن گفت. این همان نقطه‌ای است که علم، فرهنگ و هویت در کنار هم قرار می‌گیرند و آینده‌ای پایدارتر برای جامعه ایرانی رقم می‌زنند.


۷ بازدید


۰ امتیاز


۰ نظر
نظرات کاربران


هنوز هیچ نظری ثبت نشده است !
نظر شما چیست ؟!
شما نیز می توانید نظر خود را راجب این مقاله در زیر بنویسید !
نام کامل شما * :
نام کامل خود را وارد کنید !
آدرس ایمیل شما :
آدرس ایمیل خود را وارد کنید !
متن نظر شما :
نظر خود را به فارسی در بالا بنویسید !
کد امنیتی :
کد امنیتی روبرو را وارد نمایید !
انسان خوشبخت نمی شود اگر برای خوشبختی دیگران نکوشد !
شما هم می توانید در این کار سهیم باشید ! کمک های مالی شما مایه دلگرمی ماست !
دریافت کمک های مردمی
جمعیت همیاران سلامت روان اجتماعی ایران
جمعیت همیاران سلامت روان با هدف افزایش توانمندی اقشار مختلف جامعه در راستای افزایش سطح سلامت روان و پیشگیری از آسیب های اجتماعی فعالیت می نماید. باور ما بر این است که با افزایش مشارکت جویی و احترام به خرد جمعی و رویکرد تسهیل گرانه می توانیم در ارتقای سطح کیفیت زندگی اقشار جامعه تاثیر داشته باشیم. این سایت با همت و تلاش و پیگیری مستمر جناب آقای حمید بیخسته مدیر روابط عمومی جمعیت همیاران سلامت روان اجتماعی کشور در سال 1395 راه اندازی گردید.
تمامی حقوق محفوظ و متعلق به جمعیت همیاران سلامت روان اجتماعی ایران می باشد .
Copyright © 2015 for HamyaranIran.ir , By SmProgram web Developer , All rights reserved .